Przedszkole Miejskie Nr 1 w Lubartowie

Maluszki w „Kotkach” ćwiczą, by poprawnie mówić

Maluszki w „Kotkach” ćwiczą, by poprawnie mówić

Maluszki w „Kotkach” ćwiczą, by poprawnie mówić
Mowa jest to jedna z tych czynności, których funkcją jest regulowanie stosunków człowieka z otaczającym go światem społecznym. Daje ona możliwość precyzyjnej komunikacji, jest narzędziem w zdobywaniu informacji, pozwala na wyrażanie sądów, uczuć i upodobań. Dlatego tak ważne jest, aby proces jej przyswajania przebiegał prawidłowo.

Mowa najintensywniej rozwija się u dzieci w wieku przedszkolnym. W tym okresie dziecko lubi wyrażać siebie za pomocą gestu, rysunku, muzyki, ale gdy tylko jest to możliwe przede wszystkim lubi dużo mówić.

Dziecko 3-letnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski, tak ustne, jak i nosowe: a, o, e, u, i, y, ą, ę, chociaż w mowie jego mogą występować odstępstwa, np. zamiana samogłosek: a=o, e=a, i=y. Jest to związane z niewykształconą sprawnością narządów artykulacyjnych. Powinny występować również spółgłoski twarde i zmiękczone: m, mi, b, bi, p, pi, f, fi, w, wi, ś, ć, ź, dź, ń, k, g, ki, gi, ch, t, d, n, l, li, j, ł. W wieku tym pojawiają się głoski : s, z, c, dz, a niekiedy sz, ż, cz, dż. (nierzadko zmiękczane jeszcze przez dziecko). Głoska r może być wymawiana jak j lub l, zamiast f występuje ch i odwrotnie.

Niestety w ostatnich latach coraz częściej dostrzega się u dzieci brak swobody w posługiwaniu się mową, pojawiają się wady wymowy. Dlatego bardzo dużą rolę odgrywa tu wiek przedszkolny, gdzie praca nad językiem i procesami poznawczymi dziecka wymaga systematycznych ćwiczeń w zakresie form gramatycznych, konstrukcji składniowych – tak w wypowiedziach wielozdaniowych, jak i w rozmowie. Ćwiczenia te w przedszkolu, ze względu na charakterystyczne cechy dziecka, muszą mieć charakter zabawy, gry dydaktycznej, muszą się wiązać z działaniem dziecka. Praca ta musi się opierać na planowym dostarczaniu dzieciom odpowiednich materiałów do tego rodzaju ćwiczeń.

Już od pierwszych dni w naszym przedszkolu dzieci uczestniczą w zabawach rozwijających mowę, tj: stymulujących funkcje słuchowe, poprawiających wydolność oddechową, usprawniających motorykę narządów mowy (języka, warg, policzków, podniebienia miękkiego) oraz prawidłowe połykanie czerpiąc przy tym mnóstwo radości.

Maluszki w „Kotkach” ćwiczą, by poprawnie mówić

Rodzicu, możesz i Ty wspierać rozwój mowy swojego dziecka świetnie się przy tym bawiąc. Oto kilka przykładowych ćwiczeń, które możesz zastosować w warunkach domowych:

Ćwiczenia słuchowe (przykłady dla dzieci młodszych):

  1. ”Co słyszę?” – rozpoznawanie odgłosów z otoczenia (ulicy) z zamkniętymi oczami.
  2. ”Zgadnij, co wydało ten dźwięk?” – toczenie po podłodze, np. kamienia, odbijanie piłki, uderzanie pałeczką w drewno/metal/szkło.
  3. Rozpoznawanie odgłosów różnych przedmiotów umieszczonych w zamknie tym pojemniku, np. groch, cukier, ryż, gwoździe.
  4. Szukanie ukrytego dzwoniącego budzika, włączonego radia, zegarka.
  5. Określanie miejsca, kierunku, ilości dźwięków (dużo-mało) i głośności (cicho-głośno).
  6. Rozróżnianie i naśladowanie głosów zwierząt, np. kot, pies, krowa, kura, bocian, kukułka.
  7. Rozróżnianie odgłosów pojazdów, jak: pociąg, motor, traktor, helikopter, auto wyścigowe.
  8. Rozpoznawanie po dźwięku różnych urządzeń domowych, np. odkurzacz, suszarka, pralka.

Ćwiczenia oddechowe:

  1. Wdech nosem (usta zamknięte) i wydech ustami.
  2. Dmuchanie na płomień świecy, na piłeczkę pingpongową (wyścigi piłeczek), na kulkę z waty, na wiatraczek.
  3. Chłodzenie „gorącej zupy” – dmuchanie ciągłym strumieniem.
  4. „Zdmuchiwanie mlecza” – długo, aż spadną wszystkie nasionka.
  5. Chuchanie na zmarznięte dłonie.
  6. Naśladowanie lokomotywy – wydmuchiwanie „nadmiaru pary” – ffffff, ssssss, szszszsz.
  7. Nadmuchiwanie balonika – krótkie, szybkie wydechy.
  8. Naśladowanie „wycia syreny” – „eu-eu-eu-eu”, „au-au-au-au”, „iu-iu-iu-iu” – na jednym wydechu.
  9. Dmuchanie na piórko, aby nie spadło.
  10. Dmuchanie przez słomkę i robienie baniek w szklance z wodą.
  11. Liczenie na jednym wydechu.
  12. Powtarzanie zdań na jednym wdechu (najpierw krótkich, potem coraz dłuższych).
  13. Powtarzanie zdań szeptem.
  14. Naśladowanie śmiechu różnych osób:
    • staruszki – che/che/che
    • Mikołaja – ho/ho/ho
    • dziewczynki – chi/chi/chi (piskliwe, chichotliwe)
    • chłopca – cha/cha/cha

Ćwiczenia motoryki narządów artykulacyjnych:

  1. Ćwiczenia warg:
    1. Wymawianie na przemian „a – o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.
    2. Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „iii”.
    3. Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „uuu”.
    4. Naprzemienne wymawianie „i – u”.
    5. Cmokanie.
    6. Parskanie / wprawianie warg w drganie.
    7. Masaż warg zębami (górnymi dolnej wargi i odwrotnie).
    8. Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o, itp.
    9. Wysuwanie warg w „ryjek”, cofanie w „uśmiech”.
    10. Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo i w lewo, krążenie wysuniętymi wargami.
  2. Ćwiczenia języka:
    1. „Głaskanie podniebienia” czubkiem języka przy szeroko otwartych ustach.
    2. Dotykanie językiem do nosa, brody, w stronę lewego ucha i prawego.
    3. Oblizywanie górnej i dolnej wargi przy ustach szeroko otwartych (krążenie języka).
    4. Wysuwanie języka w przód i chowanie w głąb jamy ustnej.
    5. Kląskanie językiem.
    6. Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust (żuchwa opuszczona).
    7. Język wysunięty w kształcie grota wykonuje poziome ruchy wahadłowe od jednego do drugiego kącika ust.
    8. Rurka – wargi ściągnięte i zaokrąglone unoszą boki języka.
    9. Język lekko wysunięty opiera się na wardze dolnej i przyjmuje na przemian kształt „łopaty” i „grota”.
    10. Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami przy zamkniętych ustach.

Ćwiczenia podniebienia miękkiego:

  1. Wywoływanie ziewania przy nisko opuszczonej szczęce dolnej.
  2. Płukanie gardła ciepłą wodą.
  3. „Chrapanie” na wdechu i wydechu.
  4. Głębokie oddychanie przez usta przy zatkanym nosie i odwrotnie.
  5. Wymawianie połączeń głosek tylnojęzykowych zwartych z samogłoskami, np. ga, go, ge, gu, gy, gi, gą, gę, ka, ko, ke, ky, ki, ku, ak, ok, ek, ik, yk, uk…
  6. Wypowiadanie sylab/ jak wyżej/ i logotomów: aga, ogo, ugu, eke, yky, ygy, iki, igi, ego, egę…
  7. Nabieranie powietrza nosem i zatrzymywanie w jamie ustnej. Policzki nadęte. Początkowo nadymać policzki z zatkanym nosem, a następnie próbować połykać powietrze.

Ćwiczenia policzków:

  1. Nadymanie policzków – „gruby miś”.
  2. Wciąganie policzków – „chudy zajączek”.
  3. Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie.
  4. Naprzemiennie „gruby miś” – „chudy zajączek”.

Ćwiczenia prawidłowego połykania:

  1. Unoszenie języka na wałek dziąsłowy za górnymi zębami przy otwartych a następnie zamkniętych ustach.
  2. Lizanie czubkiem języka wałka dziąsłowego.
  3. Trzymanie czubkiem języka cukierka tik-taka przy wałku dziąsłowym, jednoczesne połykanie śliny.
  4. Ćwiczenia jak wyżej z kawałkiem czekolady przyklejonym do wałka dziąsłowego.

Możecie Państwo ćwiczenia te połączyć z zabawami plastycznymi i tak jak „Kotki” w przedszkolu usprawniać narządy mowy malując pianą.

Życzę udanej zabawy.

Opracowanie:
mgr Edyta Rydzewska